عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
304
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
حسن زيد با او حرب كرد ، و سليمان هزيمت شد ، و حسن بطبرستان بگرفت ، و مستعين را خلع كردند ، [ 1 ] پس مهتدى [ 2 ] بخلافت بنشست ، و پانزده ماه و شانزده روز [ 3 ] خلافت كرد ، پس خلع كردندش . و پس معتمد بخلافت بنشست اندر رجب سنه ست و خمسين و مأتين . و خراسان محمد بن طاهر داشت ، و طبرستان و گرگان بشوريده بود ، و پسران عم محمد بن طاهر ، از محمد حسد كردند ( و با يعقوب ليث يار شدند و او را دلير كردند ) [ 4 ] تا قصد خراسان كرد ، و بيرون آمد ، [ 5 ] و محمد را بگرفت ، و خود بنشست در خراسان . فتنهء يعقوب بن الليث [ 160 ] و يعقوب بن الليث بن معدل [ 6 ] مردى مجهول بود ، و اصل او از روستاى سيستان بود ، [ 7 ] از ده قرنين . [ 8 ] و چون به شهر آمد ، روىگرى اختيار كرد و همى آموخت ، و ماهى
--> [ ( 1 - ) ] بقول يعقوبى مستعين در 252 ه . خلع شد ، و در سامرا روز پنجشنبه 7 محرم 252 ه . با ابو عبد اللّه المعتز باللّه بن المتوكل بيعت كردند ( تاريخ 2 ر 500 ) . [ ( 2 - ) ] المعتز از 252 ه . تا رجب 255 ه . خليفه بود ، و چون او را خلع كردند بجاى او محمد المهتدى بن واثق روز سه شنبه 27 رجب 255 ه . خليفه شد ، كه وفاتش 20 رجب 256 ه . است ( تاريخ يعقوبى 2 ر 506 ) . [ ( 3 - ) ] طبرى : 11 ماه و 25 روز . [ ( 4 - ) ] كلمات بين قوسين بر حاشيه نسخهء اصل نوشته شده . [ ( 5 - ) ] ب : و با يعقوب تا بيرون آمد ندارد . ناظم : و بيرون آمد ندارد . [ ( 6 - ) ] معدل بن حاتم بن ماهان بن كيخسرو بن اردشير بن قباد بن خسرو اپرويز بن هرمزد بن خسرو انوشروان الخ ( تاريخ سيستان 200 ) شايد اين شجرهء نسب تا حدى صحيح و بعد از معدل مجهول باشد . [ ( 7 - ) ] هر دو : مانند متن . ناظم ناقص چاپ كرده : بود از روستاى سيستان از ده . [ ( 8 - ) ] قرنين : يكى از ديههاى معروف سيستان بود ( تاريخ سيستان 29 )